Là những người thầy, người cô đứng lớp mỗi ngày, có lẽ ai trong chúng ta cũng từng có những phút giây trăn trở “Sao học sinh học từ vựng đầy đủ, làm bài tập chăm chỉ thế mà cứ đến lúc cần mở miệng nói một câu tiếng Anh hoàn chỉnh lại ngập ngừng, lúng túng?”.

Đó chưa bao giờ là câu chuyện của riêng một cá nhân hay một lớp học nào cả. Nhất là khi bước vào năm học mới với bộ sách giáo khoa thống nhất trên toàn quốc, những bỡ ngỡ ban đầu, áp lực sĩ số đông đúc, hay nỗi lo “chạy sao cho hết trang sách” dường như lại càng nhân lên gấp bội.

 

Buổi sinh hoạt chuyên môn với chủ đề “Thiết kế tiết học tiếng Anh hiệu quả: Mở rộng luyện tập, phát triển năng lực” do Tập đoàn Giáo dục Đại Trường Phát (DTP) tổ chức đã mở ra không gian thật cởi mở để chúng ta cùng ngồi lại, sẻ chia và tìm ra những lối đi nhẹ nhàng hơn, thiết thực hơn cho từng cấp lớp. 

Hãy cùng nhìn lại những góc nhìn và chia sẻ đầy tâm huyết từ các diễn giả qua chuỗi sinh hoạt chuyên môn vừa qua cùng Dtpbooks!

 

❓ VÌ SAO NHIỀU TIẾT HỌC TIẾNG ANH CHƯA THỰC SỰ HIỆU QUẢ NHƯ MONG ĐỢI? 

Trong quá trình đứng lớp, chắc hẳn thầy cô nào cũng ít nhất vài lần phải đối mặt với những áp lực quen thuộc:

✅ Học sinh thiếu động lực, ngại giao tiếp

Vấn đề được nhắc đến đầu tiên và cũng phổ biến nhất là học sinh không nói được tiếng Anh, dù đã tiếp xúc với môn học suốt nhiều năm. Phần lớn các em học để đạt điểm số hoặc hoàn thành yêu cầu, thay vì học để thực sự sử dụng được ngôn ngữ trong giao tiếp. Khi thiếu động lực nội tại, học sinh có xu hướng học đối phó, làm bài cho xong và không chủ động luyện tập thêm.

 

✅ Lớp học đông, giáo viên thiếu thời gian chuẩn bị

Một rào cản mang tính thực tế hơn là sĩ số lớp học. Theo chia sẻ của diễn giả, không ít lớp học hiện có tới 50 - 55 học sinh, trong khi sĩ số lý tưởng để tổ chức hoạt động luyện nói là vào khoảng 30 - 35 học. Sĩ số đông kéo theo hệ quả tất yếu, đó là mỗi học sinh có ít cơ hội được nói, được sửa lỗi trực tiếp.

Bên cạnh đó, thầy cô thường không chỉ đứng lớp mà còn kiêm nhiệm công tác chủ nhiệm, hồ sơ sổ sách và các đầu việc hành chính khác. Thời gian dành để thiết kế thêm bài tập bổ trợ, tìm tài liệu phù hợp với từng nhóm học sinh vì thế bị thu hẹp đáng kể.

 

✅ Áp lực năm học mới với bộ sách giáo khoa thống nhất trên toàn quốc

Năm học mới 2026 - 2027 mang đến một bước chuyển lớn trong công tác giáo dục khi các trường trên toàn quốc đồng loạt áp dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất. Chủ trương ra đời với mục tiêu giúp đồng bộ hóa chuẩn kiến thức cho học sinh trên cả nước, nhưng đồng thời cũng mang lại không ít thách thức cho giáo viên. Nhiều thầy cô vì lo lắng không kịp chương trình mà mục tiêu phải dạy cho bằng hết nội dung trong sách để rồi bị cuốn vào một cuộc rượt đuổi tiến độ và bỏ lỡ điều quan trọng nhất: thời gian để học sinh thực sự tiêu hóa, thấm sâu và vận dụng được kiến thức vào thực tế.

 

❓ VÌ SAO HỌC TỪ VỰNG RỜI RẠC LẠI DỄ NẮM BẮT NHƯNG KHÓ NHỚ LÂU?

Một trong những “insight” đáng chú ý nhất của buổi sinh hoạt chuyên môn là lý giải vì sao cách học từ vựng truyền thống - học thuộc danh sách từ đơn lẻ - thường không mang lại hiệu quả lâu dài. Khi từ vựng được dạy tách rời khỏi ngữ cảnh, học sinh chỉ ghi nhớ được nghĩa của từ trong một khoảng thời gian ngắn, sau đó dễ dàng quên vì không có “điểm neo” nào để liên kết từ đó với cách sử dụng thực tế.

(Hình minh họa)

Ngược lại, khi từ vựng xuất hiện trong một câu chuyện, một đoạn hội thoại hoặc một tình huống giao tiếp cụ thể, học sinh không chỉ ghi nhớ nghĩa của từ mà còn hiểu được từ đó được dùng khi nào, với ai, trong hoàn cảnh nào. Đây chính là nguyên tắc nền tảng xuyên suốt toàn bộ phương pháp được chia sẻ trong hội thảo, áp dụng cho cả việc dạy từ vựng, ngữ pháp lẫn phát âm.

 

❓ ĐÂU LÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY TỪ VỰNG TIẾNG ANH GIÚP HỌC SINH GHI NHỚ VÀ ỨNG DỤNG?

🔶 Kết hợp hình ảnh, trò chơi, bài hát khi dạy từ mới

Theo diễn giả, việc kết hợp tranh ảnh khi giới thiệu từ vựng mới là bước không thể thiếu trong một tiết học tiếng Anh. 

(Hình minh họa)

Ngoài hình ảnh, thầy cô có thể tham khảo sử dụng thêm các hình thức sau để tăng độ đa dạng và giữ sự tập trung của học sinh:

  • Trò chơi và bài hát liên quan đến chủ đề từ vựng đang học.
  • Video clip có hình ảnh, nét mặt, cử chỉ minh họa cho nghĩa của từ.
  • Câu ví dụ sử dụng từ đồng nghĩa, những cụm từ quen thuộc để học sinh dễ liên hệ.
  • Hoạt động thảo luận và đưa ra ý tưởng (brainstorming) để học sinh chủ động liệt kê từ vựng liên quan đến chủ đề trước khi giáo viên giới thiệu từ mới.

Với những từ cần ghi nhớ mặt chữ, thầy cô có thể giao học sinh viết lại từ nhiều lần dưới dạng bài tập về nhà, thay vì chiếm thời gian luyện tập trên lớp.

 

🔶 Đặt từ vựng trong câu chuyện, tình huống hội thoại thực tế

Thay vì chỉ yêu cầu học sinh chọn nghĩa đúng của một từ đứng riêng lẻ, phương pháp được đề xuất là đặt từ vựng trong một đoạn hội thoại giữa hai nhân vật hoặc một tình huống giao tiếp cụ thể. Khi đó, học sinh phải đọc hiểu ngữ cảnh xung quanh để xác định nghĩa và cách dùng của từ, thay vì ghi nhớ máy móc.

 

🔶 Phân chia độ khó bài tập theo dấu sao (⭐) để chọn bài tập phù hợp với từng học sinh

Để giải quyết bài toán trình độ không đồng đều trong cùng một lớp, tài liệu bổ trợ được giới thiệu trong hội thảo có hệ thống bài tập phân hóa mức độ khó trực quan bằng số sao và thử thách nâng cao:

  • 1 sao: mức độ dễ, dành cho học sinh mới tiếp cận từ vựng.
  • 2 sao: mức độ trung bình, yêu cầu vận dụng từ vựng trong ngữ cảnh đơn giản.
  • 3 sao: mức độ nâng cao, đòi hỏi khả năng suy luận và vận dụng linh hoạt hơn.
  • Thử thách nâng cao (Extra Challenge): dành cho học sinh khá giỏi, muốn thử sức thêm.

Nhờ hệ thống này, giáo viên có thể lựa chọn bài tập phù hợp với đặc điểm từng lớp, thậm chí phân hóa bài tập cho từng nhóm học sinh trong cùng một tiết học, thay vì áp dụng một bộ đề chung cho tất cả.

Trang mẫu Sách Bài tập Bổ trợ và Tăng cường lớp 9

 

Để cụ thể hóa phương pháp trên, diễn giả đã trình bày cách xây dựng bài tập bổ trợ dựa trên Unit 1 sách giáo khoa thống nhất môn tiếng Anh Global Success lớp 9, chủ đề nghề nghiệp: Xem tại đây. 

 

❓ BÍ QUYẾT NÀO ĐỂ DẠY PHÁT ÂM VÀ NGỮ PHÁP GIÚP HỌC SINH ỨNG DỤNG ĐƯỢC NGAY?

🔷 Dạy phát âm: khuyến khích học sinh tự tìm thêm từ mới

Sách giáo khoa thường cung cấp âm trọng tâm, từ ví dụ minh họa và file nghe để học sinh luyện tập theo mẫu. Bên cạnh việc nghe và kiểm tra phát âm qua các bài tập có sẵn, diễn giả gợi ý giáo viên có thể mở rộng hoạt động bằng cách yêu cầu học sinh tự tìm thêm những từ khác (trong bài học hoặc ở những phần khác của sách) có chứa âm đang luyện tập, thay vì chỉ dựa vào ví dụ sẵn có trong sách giáo khoa. Cách làm này khuyến khích học sinh chủ động khám phá thay vì tiếp nhận thụ động.

 

🔷 Dạy ngữ pháp qua tình huống giao tiếp thay vì câu đơn lẻ

Với phần ngữ pháp, diễn giả lấy ví dụ cấu trúc “question words + to-infinitive” ở trang 11, Unit 1, sách giáo khoa thống nhất môn tiếng Anh Global Success lớp 9. Quy trình gợi ý gồm các bước:

  • Bước 1: Bắt đầu bằng bài tập trắc nghiệm cơ bản – đây cũng là mức độ dễ nhất: chọn đúng từ để hỏi (what/ where/ when/ why/ how) trong câu đơn lẻ.
  • Bước 2: Nâng lên bài tập trắc nghiệm lồng ghép tình huống cụ thể: từ để hỏi được đặt trong một đoạn hội thoại hoặc bối cảnh thực tế (ví dụ liên quan đến làng nghề thủ công, xưởng sản xuất) thay vì câu đơn lẻ tách rời. Học sinh cần đọc kỹ ngữ cảnh để xác định thông tin còn thiếu (ví dụ là địa điểm, thời gian, lý do hay đối tượng), từ đó chọn đúng từ để hỏi.
  • Bước 3: Nâng cao hơn với hoạt động luyện nói theo cặp: học sinh làm việc nhóm đôi, thực hành hỏi đáp dựa trên cấu trúc vừa học và vận dụng ngay vào tình huống giao tiếp.

Theo diễn giả, bước luyện nói bổ sung này giúp học sinh ghi nhớ cấu trúc ngữ pháp lâu hơn nhiều so với việc chỉ dừng lại ở khoanh đáp án trắc nghiệm.

 

❓ LÀM SAO TĂNG THỜI LƯỢNG LUYỆN NÓI TRONG MỘT TIẾT HỌC?

Có một nguyên tắc được lặp lại xuyên suốt các phương pháp trên: bất kể là từ vựng hay ngữ pháp, bài tập nhận biết (matching, trắc nghiệm) chỉ nên là bước khởi động, không phải điểm dừng của tiết học. Sau mỗi dạng bài tập, giáo viên nên chủ động thiết kế thêm một bước chuyển hóa thành hoạt động nói, có thể là luyện giao tiếp theo cặp, chữa chéo bài cho bạn, hoặc trình bày miệng trước lớp.

(Hình minh họa)

Cách tiếp cận trên không đòi hỏi thêm nhiều thời gian chuẩn bị mới, mà tận dụng chính những bài tập sẵn có và bổ sung thêm một bước yêu cầu học sinh “vận dụng bài học tức thời” thay vì dừng lại ở việc chọn đáp án trên giấy.

Đây cũng là câu trả lời trực tiếp cho vấn đề thiếu thời gian luyện nói mà nhiều giáo viên gặp phải: hãy lồng ghép việc luyện nói vào ngay trong quy trình chữa bài tập trên lớp thay vì tìm thêm thời gian trống.

 

TÀI LIỆU HỖ TRỢ HIỆU QUẢ CHO CÔNG TÁC GIẢNG DẠY

Để hiện thực hóa các phương pháp thiết kế tiết học hiệu quả trên lớp mà không mất quá nhiều thời gian tự soạn thảo, thầy cô có thể tham khảo bộ Sách bài tập bổ trợ và tăng cường (dành cho cả 3 cấp Tiểu học, THCS và THPT) hiện đang được phân phối chính thức trên website Dtpbooks.com.

Được biên soạn bám sát theo chương trình sách giáo khoa mới với hệ thống bài tập phân hóa cấp độ rõ ràng, ngân hàng ngữ liệu đúng chủ đề cùng các dạng bài tập phát triển toàn diện 4 kỹ năng và định hướng kiểm tra đánh giá, đây sẽ là người bạn đồng hành đắc lực giúp thầy cô dễ dàng thiết kế những tiết học sinh động, giảm tải áp lực chuẩn bị giáo án và giúp học sinh luyện tập sâu hơn mỗi ngày.

 

❗ MỘT SỐ NGUYÊN TẮC CỐT LÕI KHI THIẾT KẾ TIẾT HỌC TIẾNG ANH

Tổng hợp lại, phương pháp được chia sẻ trong các buổi sinh hoạt chuyên môn với chủ đề “Thiết kế tiết học tiếng Anh hiệu quả” xoay quanh một số nguyên tắc dễ nhớ, dễ áp dụng cho bất kỳ giáo viên nào đang dạy chương trình tiếng Anh Global Success hay bất kỳ bộ sách giáo trình nào khác:

1️⃣ Luôn đặt từ vựng và ngữ pháp trong ngữ cảnh giao tiếp thực tế, tránh dạy tách rời khỏi tình huống sử dụng.

2️⃣ Phân hóa bài tập theo cấp độ để phù hợp với năng lực không đồng đều của học sinh trong cùng một lớp.

3️⃣ Biến mọi bài tập nhận biết thành cơ hội để học sinh luyện nói, thay vì dừng lại ở bước khoanh đáp án.

4️⃣ Với học sinh học lực trung bình, yếu, hướng dẫn các em tìm từ khóa và thông tin trọng tâm thay vì yêu cầu dịch toàn bộ câu.

5️⃣ Ưu tiên chất lượng tiếp thu của học sinh thay vì mục tiêu dạy hết mọi nội dung sách giáo khoa bằng mọi giá.

(Hình minh họa)

 

XEM LẠI CHUỖI HỘI THẢO CHUYÊN MÔN THEO CẤP HỌC

Nếu thầy cô muốn lắng nghe trọn vẹn những chia sẻ chi tiết, thực tế từ các diễn giả, hãy cùng xem lại các buổi sinh hoạt chuyên môn qua các đường link video dưới đây:

Và đừng quên nhấn Đăng ký kênh YouTube của Dtpbooks để không bỏ lỡ những chuỗi hội thảo chuyên môn hữu ích tiếp theo trong năm học này nhé!

 

LỜI CẢM ƠN VÀ LỜI CHÚC

Ban tổ chức và các diễn giả của DTP xin gửi lời cảm ơn chân thành đến quý thầy cô đã luôn đồng hành, nhiệt huyết và tận tâm với các thế hệ học sinh. Kính chúc quý thầy cô sẽ tìm được những giải pháp thật phù hợp, áp dụng thành công tại lớp học của mình và có một năm học mới thật nhiều niềm vui, sự hứng khởi trên bục giảng!